بررسی مجازات والدین در صورت قتل فرزند از منظر حقوق جزا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی حقوق، از کشور افغانستان، مجتمع آموزش عالی بنت‌الهدی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران.

2 دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی، استادیار گروه حقوق، مجتمع آموزش عالی بنت‌الهدی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران.

چکیده

قتل از جمله جرایمی است که می‌تواند به‌صورت عمد، شبه‌عمد یا خطای محض واقع شود و ناظر بر سلب حیات از انسان است. قتل فرزند توسط والدین، عملی است که به‌طور عمدی یا غیرعمدی منجر به مرگ فرزند می‌شود. در تعریف قانونی، فرزندکشی عبارت است از: سلب ارادی و ظالمانه حیات فرزند توسط پدر یا مادر بالغ و عاقل. قوانین کیفری ایران که برگرفته از نظریات فقهای امامیه است، در موضوع قصاص پدر و مادر در قتل فرزند نیز از این مبانی فقهی تبعیت می‌کند. مقاله‌ حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی به بررسی این موضوع پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که فقهای امامیه، با استناد به روایات منقول از ائمه‌ معصومین(ع)، اتفاق‌نظر دارند که اگر پدر یا جد پدری، فرزند خود را به‌طور عمدی به قتل برساند، قصاص نمی‌شود، اما این حکم در مورد مادر و سایر خویشاوندان مقتول جاری نیست. هرچند برخی فقها در این زمینه به اجماع استناد کرده‌اند، اما گروهی از فقهای معاصر و بسیاری از فقهای اهل‌سنت با این حکم مخالف‌اند.
 

کلیدواژه‌ها

مراجع

  1. ابن بابویه (شیخ صدوق)، محمدبن علی (1404). من لا یحضره الفقیه. قم: جامعه مدرسین.
  2. ابن قدامه، عبدالله بن احمد (1405). المغنی مع الشرح الکبیر. بیروت: دارالفکر.
  3. ابن منذر، ابراهیم (1425). الاشراف علی مذاهب اهل العلم. بیروت: مکتبه الثقافه.
  4. ابن نجیم الحنفی، زین‌الدین بن ابراهیم بن محمد (1418). البحر الرائق. بیروت: دار‌الکتب العلمیه.
  5. اسحاقی، محمد (1380). مجازات پدر و مادر در جرم کشتن فرزند. تهران: سفیر صبح.
  6. الترمذی، محمد بن عیسی بن سوره (1998). الجامع الکبیر (سنن). مصحح: بشار عواد معروف. بیروت: دار‌الغرب الاسلامی.
  7. الجزیری، عبدالرحمن بن محمد عوض (1411). الفقه علی المذاهب الاربعه. بیروت: دار‌الفکر.
  8. الحر عاملی، محمد بن حسن (1403). وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه. بیروت: دار‌احیاء التراث العربی.
  9. حسن‌زاده، محمدجواد (1401). دلایل فقهی- حقوقی عدم قصاص پدر در قتل فرزند. ششمین کنفرانس بین‌المللی و ملی مطالعات مدیریت، حسابداری و حقوق. تهران.
  10. زراعت، عباس (2004). قتل فرزند توسط مادر در فقه شیعه. نشریه بازتاب اندیشه، شماره 50، 25- 31.
  11. سعدی، ابوالحسن علی بن حسین بن محمد (1404). النتف فی الفتاوی. محقق: صلاح‌الدین الناهی. ریاض: نشر مؤسسه الرساله.
  12. سیدعلی جبار، گلباغی ماسوله (1388). بررسی فقهی نقش تفاوت جنسیت پدر و مادر در مجازات جرم فرزندکشی در فقه شیعه. نشریه پژوهش های فقه و حقوق اسلامی (فقه و مبانی حقوق اسلامی)، (5)16، 91- 121.
  13. الشیرازی، ابواسحاق ابراهیم بن علی (1412). المهذب فی فقه الامام الشافعی. محقق: محمد زحیلی. بیروت: دار‌الکتب العلمیه.
  14. قادری چرمهینی، فاطمه.، هادیان، مهدی.، و هادیان، حامد (1396). تأملی در باب مجازات پدر و مادر در قتل فرزند ازمنظر فقهی- حقوقی. کنفرانس سالانه پژوهش‌های حقوقی و قضایی، 12- 27.
  15. الکاسانی الحنفی، علاء‌الدین ابوبکر بن مسعود (1406). بدایع الصنایع فی ترتیب الشرایع. بیروت: دار‌الکتب العلمیه.
  16. مرادزاده، احسان،. گلی شیردار، محمدحسن،. و نقیبی، سید ابوالقاسم (1399). مطالعه‌ تطبیقی مجازات فرزندکشی در فقه اسلامی. نشریه مبانی فقهی حقوق اسلامی، شماره 26، 195- 218.
پژوهش نامه اسلامی حقوق
دوره 6، شماره 9
1404
صفحه 57-72

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار